دسترس پذیری (accessibility ) به صورت کلی یعنی «توانایی دستیابی به اطلاعات موجود در یک وبسایت یا نرم افزار برای همه افراد حتی کسانی که معلولیت یا مشکل خاصی دارند.»

همه افراد روزانه از سرویس ها و اپلیکیشن ها برای رفع نیازهای روزمره خود استفاده می کنند. اما نکته حائز این است که بسیاری از این افراد دارای معلولیت هستند و قطعا بسیاری از سرویس ها و وب سایت های موجود برای این افراد قابل استفاده نیستند.

بحث بهینه سازی وب سایت برای دسترس پذیری بهتر هم تراز سئو و بهینه سازی برای موتورهای جستجو حائز اهمیت می باشد. جالب است بدانید که گوگل نیز اخیرا در نتایج جستجوی خود وب سایت هایی را که اصول اساسی دسترس پذیری در آن ها بهتر رعایت شده باشد، در رتبه های بالاتر قرار می دهد.

طراحی وب برای افراد دارای معلولیت

ضرورت دسترس پذیری در وب سایت ها

مشکلات بینایی

موقعیتی را تصور کنید که یک فردی با مشکل کور رنگی بخواهد از یک سرویس آنلاین خدمات دریافت کند. افرادی که کور رنگی دارند اکثرا نمی توانند رنگ قرمز را از رنگ سبز تشخیص دهند. حال فرض کنید دکمه ای طراحی کرده اید که پس زمینه سبز با رنگ نوشته قرمز دارد! این دکمه با نوشته داخلش برای چنین افرادی هم رنگ دیده می شود و عملا امکان تشخیصی برای فرد نمی گذارد.

یا یک فرد نابینا را در نظر بگیرید که می خواهد با استفاده از صفحه خوان (Screen Reader) وب سایت مربوط به کسب و کار یا سرویس آنلاین شما را بخواند. اگر کد نویسی صفحه شما استاندارد نباشد و از تگ های معنایی استفاده نکرده باشید قطعا صفحه خوان را به اشتباه می اندازید و عملا این فرد نمی تواند از وب سایت شما استفاده کند.

مشکلات شناختی

یا فردی را در نظر بگیرید که مشکل دیسلکسیا یا خوانش پریشی داشته باشد. افراد خوانش‌پریش معمولاً سرعت خواندن متن پایینی دارند. هم چنین توانایی هِجی و دیکته ضعیف نیز از دیگر ویژگی های این افراد است. اگر واژه‌ای بی‌معنا باشد نیز در خواندن آن دچار مشکل می‌شوند. پس اگر وب سایت شما دارای متونی باشد که برای این افراد دچار مشکل کند عملا استفاده از آن غیر ممکن است. بهتر است متون وب سایت برای این افراد به صورت مرتب و خوانا نوشته شده باشد و شامل تصاویر مرتبط با موضوع باشد.

برخی دیگر از افراد حافظه کوتاه مدت ضعیف و یا اختلالات شناختی دارند. ساخت روندهای پیچیده در نرم افزار موجب سردرگمی این افراد می شود. یک فعالیت ساده در نرم افزار نباید پس از طی کردن چند صفحه و کلیک روی چنیدن آیتم انجام شود. افراد دارای اختلالات شناختی به سختی می توانند با این گونه نرم افزارها ارتباط برقرار کنند.

مشکلات شنیداری

اگر وب سایت شما بخشی برای پخش ویدئو دارد و این ویدئو دارای narration (روایتگر) است. قطعا می بایست زیر نویس برای فیلم لحاظ کنید و یا جایگزینی خواندنی برای افراد ناشنوا در نظر بگیرید. از طرفی Alert های نرم افزار اگر تنها به صورت شنیداری باشند برای این افراد بدون استفاده خواهد بود.

سایر مشکلات

دسترس پذیری حتی در استفاده از خدمات فیزیکی سرویس های آنلاین نیز می بایست رعایت گردد. اگر شما خدمتی را به صورت حضوری از بستر وب به افراد ارائه می کنید، می بایست حتما افراد دارای معلولیت را در اولویت قرار دهید. برای مثال تاکسی آنلاینی که برای افراد دارای معلولیت، اتومبیل هایی را بفرستد که توانایی حمل ویلچر را داشته باشند و یا اگر فرد گزینه ناشنوا را انتخاب کند راننده با وی تماس صوتی برقرار نکند.


در حال حاضر بهینه سازی یک وب سایت برای افراد دارای معلولیت و مشکل، دیگر یک امتیاز برای وب سایت به حساب نمی آید، بلکه یک ضرورت اساسی است. علی الخصوص وقتی سرویس شما استفاده ای روزمره برای افراد داشته باشد یا یک سامانه همگانی باشد که فرد به اجبار باید از آن استفاده کند.